print paginaBranie uit Brussel

Voorbeschouwing
In oktober komen twee Vlaamse branieschoppers naar Amsterdam: Jan Decorte en het duo Bryssinck & Peeters. Om theater te maken zet de een zijn eigen lijf in, de ander een wortel.

Door Michaël Bellon

Theatermaker Jan Decorte is pas zestig geworden, maar hij is al een tijdje een levende legende van het Vlaams theater. Omdat hij leeft met dezelfde inzet als waarmee hij theater maakt, verdween hij de voorbije decennia ook al een paar keer compleet van de radar, maar de laatste jaren gaat het weer blijgezind voorwaarts. Decorte levert zijn nieuwe theaterstukken af met dezelfde vanzelfsprekende noodzaak als dertig jaar geleden. De twee recente selecties voor het Vlaamse Theaterfestival (Wintervögelchen in 2009, Bakchai in 2010) waren niet eens nodig om aan te geven dat hij en zijn levenspartner Sigrid Vinks nog altijd even eigengereid als relevant theater maken.

In vergelijking met die twee zijn Hans Bryssinck en Diederik Peeters nog broekies. Al opereert het duo Bryssinck & Peeters ook vanuit Brussel en stapt het met evenveel flegma de scène op. Bryssinck en Peeters (toen nog met Danai Anesiadou) scoorden in 2007 met het nauwelijks catalogeerbare Chuck Norris doesn’t sleep, he waits… In deze surrealistische fantasmagorie tussen theaterstuk en performance in werd elke logica met graagte ingeruild tegen ongeremde verbeelding en sterke, quasi-toevallig totstandgekomen scènebeelden.

Hebben Decorte & Vinks en Bryssinck & Peeters iets met elkaar gemeen? Branie alleszins. En humor ook. Die is bij deze makers van de droge soort. De hilariteit wordt niet nadrukkelijk opgezocht en wie teveel lacht, dreigt de ernst te ontgaan. Een belangrijker punt van overeenkomst is het gebruik van de scène. Die is voor hen letterlijk een speel-veld, maar ze springen er opvallend spaarzaam mee om. De gestileerde decors van Decorte zijn minimalistische, afgemeten kunstwerkjes. Bryssinck & Peeters vertrekken ook graag van een wit vlak, en gooien wat ze gaandeweg aanslepen ook al snel weer weg.

Door die werkwijze is er, ten derde, een belangrijke rol weggelegd voor taal en tekst, die de makers evenwel compleet naar hun hand zetten als een theatraal middel ten dienste van de verbeelding – het hoogste goed voor deze makers. Decorte bedient zich nog altijd van zijn ‘kindlijke taal’: tot poëzie getransformeerde spreektaal die voortkomt uit briljant beheerste intuïtie en drager is van heldere, vaak wat aangezette emoties. Bryssinck & Peeters gaan – zeker vormelijk – nog een graadje nonchalanter om met hun taalgebruik.

Verder hebben deze twee ambassadeurs uit Brussel echt helemaal niets met elkaar te maken. Jan Decorte komt overigens naar Amsterdam met een voor hem eerder ongewone productie. Dit keer geen bewerking van een klassieker van Shakespeare, Müller of de Grieken, maar wel een radicale stap in de richting van de dans. Dansers (vooral danseressen) spelen al langer een belangrijke rol in het oeuvre van Decorte. Bewegingen lijken voor hem verder uitgepuurde betekenaars van de emotionele zeggingskracht die ook zijn teksten hebben. En ondermeer in Wintervögelchen en Bakchai kon je al zien dat Decorte zich ook zelf met eigen lijf en leden van dans wil bedienen. Dat wordt nu het uitgangspunt van Tanzung. Sigrid Vinks, acteur Tibo Vanden Borre en danseres Taka Shamoto maken materiaal tijdens de repetities. Decorte reageert daarop met dansimprovisaties en heeft ook een aantal zelfgeschreven Engelstalige gedichten over de liefde klaar.

Zanahoria van Bryssinck & Peeters is op een heel andere manier een productie buiten categorie. Het onnavolgbare vervolg op Chuck Norris… is een lecture performance, waarin de twee de draak steken met het waanzinnig conceptueel artistiek project dat ze hun personages opleggen. Zanahoria is het Spaanse woord voor ‘wortel’, en een wortel is wat je de ezel kan voorhouden om hem aan de gang te houden. Bryssinck & Peeters introduceren zichzelf in deze groteske fictie als de ezels, terwijl de wortel die ze ambiëren een ultiem artistiek zelfportret is dat alle verbeelding te boven gaat, en de toeschouwer dus niet zomaar te zien krijgt.

De Brakke Grond brengt Zanahoria op 07.10.10 en 08.10.10, Tanzung op 16.10.10.

Michaël Bellon is freelance cultuurjournalist en schrijft ondermeer voor De Standaard, Brussel Deze Week / AGENDA en Etcetera.