print paginaElk kind wil de wereld kunnen toespreken

Goesting is een tweejaarlijks Vlaams jeugdtheaterfestival in Amsterdam, geïnitieerd door de Brakke Grond, De Krakeling en de Stadsschouwburg Amsterdam. De curator van editie 2011 is Johan De Smet. Hij is artistiek leider van Kopergietery in Gent, een eigenzinnig huis en gezelschap voor kinder- en jeugdtheater.

door Annette Embrechts

Wie de Kopergietery zoekt in Gent, komt uit in de Zonder Haat Straat. Tenminste, zo vermeldt een velletje op een raam naast de ingang van dit huis voor de podiumkunsten, dat zich richt op een uitgesproken jong publiek. ‘Ah’, lacht Gregory Caers, leider van de Theaterateliers bij het theatergezelschap Kopergietery, tijdens zijn rondleiding door het prachtige oude fabriekspand, met zijn talloze repetitieruimtes, een eigen theaterzaal met 180 tot 220
stoelen, een theaterbibliotheek voor kinderen en jongeren en kleine kantoortjes tot op zolder aan toe. ‘Er zijn veel Zonder Haat Straten in Gent. Het was een actie gericht tegen de invloed van het Vlaams Belang. Om te laten zien dat haatzaaierij hier geen vat krijgt op bewoners.’

Het werkelijke adres, Blekerijstraat 50, verraadt de voormalige achtergrond van de buurt net buiten het oude centrum: het was ooit een industriegebied. Vijftien jaar geleden wist Eva Bal met bluf, lef en lobbyen het benodigde geld bij elkaar te krijgen om de leegstaande kopergieterij aan te kopen voor de jeugdtheatergroep die toen nog Speeltheater Gent heette en al jaren rondzwierf van locatie naar locatie. De oude fabriek werd een succesvol dramacentrum waar kinderen en jongeren centraal staan en dat inmiddels ook internationaal een grote reputatie heeft opgebouwd. Jeugd- en jongerenfestivals verdringen zich om producties van Kopergietery te programmeren. Voorstellingen als De Legende van Woesterdam (in samenwerking met Studio Orka), Pubers bestaan niet en Rennen
grossieren in (nominaties voor) prijzen. Sommige voorstellingen, gedanst, gespeeld en gemaakt door jongeren, gaan internationaal op tournee tot in Canada en Australië aan toe.

Geen wonder dat artistiek leider Johan De Smet is gevraagd als curator van de derde editie van Goesting, het Vlaams jeugdtheaterfestival in Amsterdam. Naast een artistieke ontmoeting met Nederlandse jongerengroepen zal De Smet beginnende theatergroepen laten zien die zijn voortgekomen uit of gelieerd zijn aan Kopergietery, zoals Arend Pinoy, Tibaldus en andere hoeren, en Het Geit (Het Groot Europees Instituut voor Theater). Maar alle
internationale succes ten spijt, het hoofddoel van Kopergietery blijft liggen in de Blekerijstraat: theater maken met kinderen en jongeren. Nee, niet vóór kinderen, benadrukken De Smet en Caers.

De Smet: ‘Het kind is geen consument. Wij onderzoeken samen wie hij of zij is als creërend mens. We hanteren een antischoolse methodiek. Kunstenaars en kinderen staan op gelijke hoogte. Het gaat ons niet om de beste danser-of-toneelspeler-in-spé. Misschien schuilt onder een muurbloempje wel een bruisende oceaan. Wij praten niet over lukken of mislukken. Een ogenschijnlijk gebrek is geen gebrek. Als iemand vals zingt zeggen wij: “Wij kennen niemand die zo mooi vals kan zingen als jij.”’

De Theaterateliers zijn werkplaatsen waarvoor kinderen en jongeren tussen de zeven en twintig jaar kunnen inschrijven. Er zijn acht ateliers met zo’n vijftien tot twintig kinderen per groep. Een keer per week komen de kinderen bij elkaar. Caers: ‘De ateliers draaien om de ontmoeting tussen kunstenaars en kinderen, om wederzijdse inspiratie, inzicht en ontwikkeling. Ons doel is niet kinderen vaardigheden bij te brengen. Als zij zich die onderwijl eigen maken, is dat meegenomen. Wij zijn geen educatieve instelling, maar een kunstenhuis. De begeleiders van onze ateliers zijn geen docent of leraar, maar een coach die de kinderen daar brengt leeftijdsgenoten op school aan populariteit wonnen als ze bij Kopergietery zaten. Toen zijn we terug naar de basis gegaan en hebben met alle kinderen een-op-een gesprekken gevoerd over wat ze hier zochten.’

Sommige jongeren blijven jaren te gast bij Kopergietery. Zoals Yahya terryn, nu 29. Als twaalfjarig ettertje moest hij van zijn moeder op scouting, maar dat wilde hij niet. Hij mocht broeden op iets anders en belandde bij Kopergietery. ‘Pas na een paar maanden begon ik het tof te vinden.’ Yahya terryn, inmiddels afgestudeerd in filmregie, deed mee aan Rennen en staat straks met zijn eigen club Het Geit in het Goesting-Festival. Maar is tussentijds ook elders actief geweest. De Smet: ‘We gaan u niet doodknuffelen omdat we u graag zien. We geven u een schop onder de kont wanneer het tijd is uit te vliegen.’

Yahya terryn leidt nu een nieuw project van Kopergietery, bij een dependance, verbonden aan een school: Kopergietery Rabot. Dat ligt in een van de armste wijken van Gent. Het is de eerste keer dat De Smet wel ‘ja’ zei op een sociaal-maatschappelijk verzoek om in een moeilijke omgeving – meer dan tachtig procent is allochtoon – een atelier te starten. Yahya terryn: ‘Ik ga daar geen hiphopkunstjes doen. Werk op dezelfde manier als hier: met theater en dans creativiteit losweken. Maar het gebeurt regelmatig dat ze zeggen: we willen liever voetballen. Goed, dan ga ik met ze voetballen. En probeer ik daar iets theatraals uit te slepen en taboes bespreekbaar te maken.’ De Smet: ‘Dan staan we letterlijk met de voeten in de modder.’ Of De Smet zelf ook kinderen heeft? ‘Nee’, zegt de veertigjarige artistiek leider. ‘Maar ik ga er dit jaar wel zeven maken.’

Goesting vindt plaats van 09.03.11 t/m 13.03.11 in de Brakke Grond, De Krakeling en de Stadsschouwburg Amsterdam. Er zijn voorstellingen en presentaties in samenwerking met Toneelgroep Amsterdam /Junior Werking, Jong Rast en Jongerentheater 020. Voor Kopergietery zie: www.kopergietery.be

Annette Embrechts is vaste dans- en theatermedewerker van de kunstredactie van de Volkskrant