Experten aan het woord: Valentijn Goethals

Over het werk van Josse Pyl

Op vrijdag 24 mei opent de expositie van de in Amsterdam residerende kunstenaar Josse Pyl. Zijn werk laat zich zelden in een kader framen. Voor Long In the Tooth creëerde hij een site-specifieke installatie van verschillende pilaren en klokken waarop reliëf tekeningen zijn aangebracht, geplaatst doorheen de ruimte. Hiervoor was Pyl te gast bij 019 in Gent.
 

Josse heeft de extremen van ons gebouw, een oude lasfabriek, compleet omarmd en daarmee een permanente indruk achtergelaten op een plek die zich steeds wil heruitvinden.”

De Experten

In het kader van de expositie vragen we drie experten naar de klik met het werk en voornamer, naar het scharniermoment om de kunstenaar op te nemen in hun programma. 
 

#1 Valentijn Goethals, coördinator 019, Gent

“Josse en ik kenden en zagen elkaar zonder dat we daar effectief aan hebben gewerkt. Toen hij nog aan KASK Gent studeerde, heeft hij de typografie ontwikkeld voor RIOT, een boekenwinkel waar 019 intensief mee samenwerkt. Hij was altijd in mijn dichte omgeving en elk werk dat ik zag stond en staat nog steeds voor enorme kwaliteit. Op een bepaald moment heb ik het gewoon gevraagd: gaan we een keer samen iets doen, daar is vervolgens de tentoonstelling uit ontstaan.”
 

In 019 blijven de restanten van Can't Hear My Mind uit de winter van 2018 zichtbaar. Recent installeerde Pyl er wand-reliefen, metalen sculpturen en tekeningen. Openingsuren ontbraken want het was er te koud en van een publieksstroom heeft de organisatie eigenlijk geen weet, want er was geen permanentie. “We hadden een gat in de muur geslepen waardoor mensen in de tentoonstellingsruimte konden binnenkomen via een luik. Bezoekers konden ons ook mailen om een afspraak te maken. De reacties waren lovend.”
 

Het siert een artist-run initiatief als 019 dat bezoekerscijfers eigenlijk niet van belang zijn, of op zijn minst geen maatstaf voor succes. “Het mooie aan de tentoonstelling was dat heel veel mensen in contact kwamen met zijn werk via de enerzijds onlogische locatie - 019 is gevestigd in de haven van Gent, aan de parking van de Delhaize – en anderzijds dankzij de flexibele openingsuren – dag en nacht, voor twee maanden lang. Beeld je een geïntoxiceerde voorbijganger in, die daar dat gat in de muur ziet en binnenglipt, dat moet een enorm bevreemdende situatie zijn geweest.”
 

“Josse had daar goed rekening mee gehouden in die zin dat de tentoonstelling een duidelijke kijkrichting had die georiënteerd was naar dat geslepen gat. Zijn sculpturen stonden ook allemaal aan, voortdurend. Typmachines met veel lawaai, tanden die staan te bewegen, een context die heel weinig informatie geeft. Er staat bovendien nergens op de buitenkant van het gebouw wat we voorstellen. In zeer atypische omstandigheden toonden we heel fragiel werk. Josse heeft de extremen van ons gebouw, een oude lasfabriek, compleet omarmd en daarmee een permanente indruk achtergelaten op een plek die zich steeds wil heruitvinden. Spijt hebben we nu dat een deel van zijn installatie is weggehaald, maar de twee overgebleven wandreliefs zijn er voor volgende kunstenaars om mee te werken.”
 

Can't Hear My Mind volgde na een grote verbouwing. 019 koos bewust voor een kunstenaar die radicaal over de inrichting kon nadenken. “Vanuit 019 vertrekken we steeds vanaf de ruimte, de kunstenaar is nooit het nulpunt. We sturen daar ook heel hard in. Bij Josse was dat sturen grappig genoeg beperkt tot: hier is de sleutel, zo werkt het alarmsysteem, binnen twee weken is de opening. Er was niets dat we in vraag moesten stellen. Josse zag de vorm van de tentoonstelling heel snel voor hem, het is dan gewoon een kwestie van het te realiseren.”
 

“Ik denk dat dit een van zijn grote sterktes is. Hij kan de vorm vrijwel onmiddellijk bepalen. Als vormgever zie ik dat Josse’s werk zich op een ideaal kruispunt begeeft tussen beeldende kunst en vormgeving. Het onderscheid vindt hij niet relevant, ook dat is fascinerend. Je hebt zijn sculpturen, zijn tekeningen, zijn keuzes, de materialiteit die zeer scherp is. Compositorisch valt het allemaal in elkaar, het heeft de juiste verfijning en er is een bepaald onderwerp dat alles aan elkaar verbindt. Josse werkt op verschillende niveaus. Mensen die de zaaltekst niet lezen maar op zoek gaan naar esthetische objecten, worden evenzeer beloond.”
 

Chris Fitzpatrick, een kunstenaar met wie we nu bij Kunsthal Gent werken, zei ooit: “It’s a good work, but would it survive a pizza joint?” Een quote die ik erg relevant vind als we het hebben over Josse’s werk. Ik zou heel graag ergens een tekening van hem tegenkomen in een pizzatent, of de klapperende tanden naast de kassa van een supermarkt. Zijn werk zal dat beter verdragen dan een klassieke opstelling in een museum.”


▶︎ Meer over de tentoonstelling
Josse Pyl, Long In the Tooth