Interview met Karen Verschooren

Curator van de expositie 'On Alchemy and Magic'

Karen Verschooren curator STUK Leuven

Zoeken naar een verklaring voor het ongrijpbare

Een interview met curator Karen Verschooren door Iris Stam.

 

Wat is de rol van magie in de hedendaagse samenleving? Dat was de centrale vraag van de expositie The Act of Magic, focus van het Artefact 2017-festival bij STUK in Leuven. Nu is het in Amsterdam tijd voor een tweede akte. Daar kunnen bezoekers zich laten verwonderen door On Alchemy and Magic. Karen Verschooren, die door de Brakke Grond werd uitgenodigd als curator, licht alvast een tipje van de sluier.

De expositie On Alchemy and Magic is in de Brakke Grond te zien van 12 mei t/m 2 juli 2017.

Klik hier voor meer informatie.

Karen Verschooren werkt bij STUK, een multidisciplinair huis in Leuven voor dans, beeld en geluid. Ze is daar verantwoordelijk voor de invulling van het beeldende kunstprogramma. Zoals bij het tentoonstellingsproject Artefact. Over het bepalen van een thema voor dit jaarlijks door STUK georganiseerde evenement vertelt ze: “We zoeken naar een maatschappelijk relevant vraagstuk waarmee mensen niet continu bezig zijn. Maar dat leeft binnen de hedendaagse kunstpraktijk. Iets dat zowel een poëtische als een maatschappijkritische benadering toelaat. Een complex onderwerp, waar kunstenaars doorheen hun praktijk en kunstwerken hun licht op laten schijnen. Als curator probeer ik deze werken samen te brengen in een coherent geheel dat recht doet aan de complexiteit van het onderwerp en de gepresenteerde werken.”

 

Magie is alomtegenwoordig

The Act of Magic was de naam van het Artefact-festival, dat plaatsvond van 21 februari tot en met 9 maart 2017. Karen: “In een schijnbaar rationele samenleving, waar alles meetbaar en te evalueren hoort te zijn, lijkt er geen plaats meer voor magie of het magische. Wie goed kijkt, ziet echter dat magie alomtegenwoordig is. De focus van de expo en het festivalprogramma met lezingen, performances en workshops lag op het onderzoeken van magie in al zijn facetten: van pure illusie in ‘stage magic’ tot een diep geloof in een wereld vol magische krachten in de zogezegde ‘echte’ magie. Daarnaast werd ingegaan op de manier waarop instrumenten en het discours van de magiër aan bod komen in de systemen die onze moderne samenleving sturen: militaire, politieke, economische en technologische systemen waar we als individu moeilijk vat op krijgen.”

 

Verbanden en betekenissen

De tweede akte in de Brakke Grond - On Alchemy and Magic – gaat dieper in op dit laatste aspect. Karen: “Vooral de wisselwerking met de ondertitel is belangrijk: Touching the void between the hyper-rational and the irrational. De kernvraag is of concepten als magie en alchemie ons kunnen helpen in onze verhouding tot technologische systemen of wetenschappelijke principes die zo complex geworden zijn, dat ze nog moeilijk te vatten zijn. Een quote die te horen is in de doorlopende één-uur durende radioshow Haunted Machines – Alchemy van Tobias Revell en Natalie Kane geldt voor alle werken op de expo. In dit fragment wordt gesteld dat het gaat om het zoeken naar verbanden en betekenissen. Op dat vlak zijn ze net als alchemie. De kunstenaars proberen de onderlinge relaties en materie van dat wat onze wereld vormgeeft – zaken die ondoordringbaar, onvatbaar of afstandelijk aanvoelen – te begrijpen en te structureren.”  

 

Verdere verklaring vermijden

“Terwijl alchemie een dankbaar begrip is om na te denken over processen en interpretatie, duidt magie op intentie, resultaat en op geheimhouding. De kloof tussen wat wij als mens begrijpen en hoe of wat een machine ‘begrijpt’, wordt vaak overbrugd door te verwijzen naar magie. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar het gebruik van de term 'magie' in artikelen over nieuwe technologieën of reclame hiervoor. Het wordt gebruikt om de aantrekkelijkheid te verhogen, de ongrijpbaarheid te overbruggen of om een verdere verklaring te vermijden. Minder onschuldig is het als het concept magie wordt ingezet voor iets dat bewust onvatbaar gehouden wordt. Bijvoorbeeld bij financiële transactiesystemen. Of ‘intelligente’ of ‘autonome’ technologieën, waar objecten zoals een smartphone iemand schijnbaar veel krachten geeft, maar ook veel data gebruikt in andere contexten. De vijf kunstwerken op de tentoonstelling laten de bezoekers hierbij stilstaan.”

 

Foto: (C) Joeri Thiry, STUK - Huis voor Dans, Beeld & Geluid