Interview: Toon Callier van Zwerm over Echo

Voorstelling over de echo’s die online weerklinken

echo1-kvde.jpg

Kurt Van der Elst

In dit digitale tijdperk laten we overal onze sporen achter. Online worden onze herinneringen, onze uitspraken en onze angsten als enen en nullen opgeslagen. Hebben we een monster gecreëerd? Met deze materie gaan muziektheatergezelschap Post uit Hessdalen en gitaarkwartet Zwerm aan de slag in Echo. Wij spraken Toon Callier van Zwerm over de voorstelling: "De materie is best angstaanjagend, bijna Black Mirror-achtig."

 

In Echo van muziektheatergezelschap Post uit Hessdalen en elektrisch gitaarkwartet Zwerm komen verschillende disciplines samen. Er zijn indrukwekkende projecties op een groot doek, er is een danseres die in dialoog gaat met die projecties en er wordt live, met behulp van veel elektronica, gemusiceerd door de vier mannen van gitaarkwartet Zwerm.

Hoe deze partijen uit verschillende disciplines bij elkaar zijn gekomen? Callier: “Het was alweer een tijdje geleden dat we als Zwerm iets met muziektheater gedaan hadden, en dat begon weer te kriebelen. Wij waren gefascineerd door de muzikale mogelijkheden van de echo, waarbij we vooral zaten op het klankeffect. Onze lichttechnicus Lucas Van Haesebroek werkte ook als scenograaf voor onder meer Post uit Hessdalen, en stelde ons toen voor kennis met hen te maken. We gingen kijken naar hun voorstelling Poolnacht, en we raakten direct geïnspireerd. En ze bleken ook nog eens praktisch bij ons om de hoek te wonen in de Antwerpse wijk Borgerhout.” 

Echo wordt op 6 en 7 november gespeeld in de Brakke Grond

Meer info en tickets  

Echo in de digitale wereld

Samen bogen ze zich over de materie. “Vanuit onze fascinatie voor de echo als akoestisch fenomeen gingen we verder denken. We kwamen al snel op de Griekse mythe van Narcissus en de nimf Echo. Narcissus werd verliefd op zijn eigen spiegelbeeld, Echo kwijnde weg totdat er alleen maar een akoestisch fenomeen overbleef.” De volgende stap was een dramaturgisch relevante vertaling naar het heden. “We leven in een digitale wereld die drastisch veranderd is ten opzichte van twintig jaar geleden. In die digitale wereld laten we echo’s in de vorm van data achter. Een belangrijk voorbeeld zijn de herinneringen, de foto’s, de meningen en de liefdesrelaties die je op sociale media als Facebook deelt, maar ook een Google search over bijvoorbeeld medische symptomen, levensvragen en psychische vraagstukken doe je niet volledig anoniem. Je laat overal stukjes van jezelf achter, en aan de hand van al die brokken informatie valt er schrikbarend veel over je vast te stellen. En uitwissen kun je die informatie ook niet of nauwelijk. Het is schrikbarende materie, bijna Black Mirror-achtig. Dat is zo’n sterke serie omdat het uitgaat van technologische ontwikkelingen die zomaar net om de hoek zouden kunnen liggen.”

Ook voor Narcissus vonden Post uit Hessdalen en Zwerm een hedendaagse, digitale vertaling. “Kijk eens op instagram en snapchat, we lijken wel verliefd op het spiegelbeeld dat we zien door de lens van onze smartphone. En dan kunnen we door die lens ook nog eens een flink gefilterde en geperfectioneerde versie van onszelf creëren. Dat is ook een fascinerende en angstaanjagende ontwikkeling.”

Videoprojecties en elektronica

Nadat het concept duidelijk was, moest er nog een voorstelling van gemaakt worden. “We vroegen danseres Charlotte Goesaert om als performer op de voorgrond te treden. Het is daarmee absoluut niet een dansvoorstelling in klassieke zin, maar haar bewegingen zijn een belangrijk element in de voorstelling. Zij gaat een dialoog aan met de projecties die Stijn Grupping van Post uit Hessdalen maakte, en die als het ware haar digitale echo verbeelden.”

Achter het grote doek waarop geprojecteerd wordt staan de vier mannen van Zwerm opgesteld. “Wij staan redelijk achteraan te musiceren en manipuleren ook het decor.” Omdat de voorstelling zo sterk over de digitale wereld gaat, lag het voor de hand om veel gebruik te maken van elektronica. “Echo begint bijvoorbeeld met een stukje percussie met het plofgeluid dat het insteken en verwijderen van de kabels in onze gitaren maakt. Ook een belangrijk element in onze muziek bij Echo is het gebruik van een loop station, waarmee we fragmenten opnemen en weer afspelen.”

Echo van de oudste genoteerde muziek

Een leuke wetenswaardigheid over de muziek bij Echo is dat Zwerm het oudst genoteerde stuk muziek, op een Syrisch kleitablet, verwerkt in de voorstelling. Toon: “We kwamen op dat idee doordat we een Duitse website ontdekten waarop men recentelijk verwoeste archeologische sites in Syrië had gerecreëerd. Echo’s in de digitale wereld zijn dus niet alleen slecht, ze kunnen ook iets conserveren dat anders onherroepelijk verloren gaat.”

De verschillende kanten van de digitale wereld komen in Echo in thematisch verbonden scènes tot leven. “We vertellen in Echo geen lineair verhaal, we gaan juist heel beeldend en associatief te werk. Het publiek krijgt de mogelijkheden om bepaalde linken te leggen.” Dat betekent echter niet dat Echo een willekeurige opbouw heeft. “Muzikaal beginnen en eindigen we bijvoorbeeld heel klein en verstild, met in het middendeel een groots spel met echo’s en loops.”